Lectura de textos literarios contra a violencia de xénero. O noso alumnado contra a desigualdade!
Como veredes, o que hoxe denunciamos xa se reflectía na literatura de hai moitos séculos. Os libros sempre foron unha ferramenta para amosar a realidade e intentar cambiala. Por falta de tempo imos ler só algúns fragmentos.
1. O primeiro aparece en Medea, unha
traxedia do escritor grego Eurípides, representada no ano 431 a.
C., nela a propia Medea láiase das consecuencias da súa condición feminina e
dinos:
“De todo o que ten vida e pensamento, nós, as mulleres,
somos o ser máis desgraciado. Empezamos por ter que comprar un esposo con
dispendio de riquezas e tomar un amo do noso corpo, e este é o peor dos males.
E a proba decisiva reside en tomar a un malo, ou a un bo. Ás mulleres non lles
dá boa sona a separación do marido e tampouco lles é posible repudialo. E cando
unha se atopa en medio de costumes e leis novas, hai que ser adiviña, aínda que
non o aprendera na casa, para saber cal é o mellor modo de se comportar co seu
compañeiro de leito. E se o noso esforzo se ve coroado polo éxito e os nosos
esposos conviven con nós sen nos aplicar o xugo pola forza, a nosa vida é
envexable, pero se non, mellor é morrer. Un home, cando lle resulta molesto
vivir cos seus, sae fóra da casa e calma o desgusto do seu corazón indo ver
algún amigo ou compañeiro de idade. Nós, en cambio, temos necesariamente que
mirar un so ser. Din que vivimos na casa unha vida exenta de perigos, mentres
eles loitan coa lanza. ¡Necios! Preferiría tres veces estar a pé firme cun
escudo, que dar a luz unha soa vez.”
EURÍPIDES. Medea, 230-251
2. O segundo texto que eliximos pertence ao Poema
de Mío Cid, no Cantar da afrenta de Corpes denúnciase
o ataque sufrido polas fillas do Cid, dona Elvira e dona Sol, a mans dos seus
maridos, os infantes de Carrión.
En el robledo de Corpes entraron los de Carrión,
los robles tocan las nubes, ¡tan altas las ramas son!
Las bestias fieras andan alrededor.
Hallaron una fuente en un vergel en flor;
mandaron plantar la tienda los infantes de Carrión,
allí pasaron la noche con cuantos con ellos son;
con sus mujeres en brazos demuéstranles amor;
¡mal amor les mostraron en cuanto salió el sol! […]
[…] Todos se habían ido, ellos cuatro solos son,
así lo habían pensado los infantes de Carrión:
«Aquí en estos fieros bosques, doña Elvira y doña Sol,
vais a ser escarnecidas, no debéis dudarlo, no.
Nosotros nos partiremos, aquí quedaréis las dos;
«no tendréis parte en tierras de Carrión.
«Llegarán las nuevas al Cid Campeador,
«así nos vengaremos por lo del león».
Los mantos y las pieles les quitan los de Carrión,
con sólo las camisas desnudas quedan las dos,
los malos traidores llevan zapatos con espolón,
las cinchas de sus caballos ásperas y fuertes son.
Cuando esto vieron las damas así hablaba doña Sol:
«Don Diego y don Fernando, os rogamos por Dios,
dos espadas tenéis, fuertes y afiladas son,
el nombre de una es Colada, a la otra dicen Tizón,
cortadnos las cabezas, mártires seremos nos.
Moros y cristianos hablarán de vuestra acción,
dirán que no merecimos el trato que nos dais vos.
Esta acción tan perversa no la hagáis con nos
si así nos deshonráis, os deshonraréis los dos;
ante el tribunal del rey os demandarán a vos».
Lo que ruegan las dueñas de nada les sirvió.
Comienzan a golpearlas los infantes de Carrión;
con las cinchas de cuero las golpean sin compasión;
así el dolor es mayor, los infantes de Carrión:
de las crueles heridas limpia la sangre brotó.
Si el cuerpo mucho les duele, más les duele el corazón.
¡Qué ventura tan grande si quisiera el Criador
que en este punto llegase mio Cid el Campeador!
Se han hartado de herirlas,
y han probado a ver quién daba los mejores golpes.
Ya no pueden ni hablar, doña Elvira y doña Sol,
en el robledal de Corpes las dieron por muertas.
Los infantes se llevaron los mantos y las pieles finas
y las dejan desmayadas en vestidos y camisas,
entre las aves y las bestias salvajes del monte.
Sabed que las dejaron por muertas, que no por vivas.
¡Oh, qué ventura, si asomase ahora el Cid Campeador!
Para rematar queremos contarvos algo sorprendente que
quizais non saibades:
- As
distintas cancións do álbum de Rosalía El
mal querer están basadas nunha novela da literatura
occitana do século XIII de autor anónimo: O roman de Flamenca.
- Trátase
dun texto incompleto que conta a historia da muller que da nome ao texto,
Flamenca, e que vive prisioneira nunha torre por culpa dos celos do seu
home.
- Guillem
de Nevers é un cabaleiro que se disfraza de clérigo para poder seducir e
liberar a Flamenca, a dama encerrada.
- A
partir deste relato de adulterio, ordénanse os capítulos que conforman as
distintas cancións de El mal querer.
- Así, Malamente (Cap.1:
augurio) e Que no salga la luna (Cap.2: boda)
inician o álbum, que remata cos temas Maldición (Cap.10:
cordura) e A ningún hombre (Cap.11: poder).
- Por
último, rematamos coa canción de Rosalía A
ningún hombre